دستگاه جوشکاری زیر آب یکی از مهم‌ترین تجهیزات در عملیات جوشکاری و تعمیر سازه‌های دریایی است؛ تجهیزی که باید در شرایطی متفاوت از جوشکاری معمولی، یعنی در محیط مرطوب، تحت فشار و گاهی در آب شور، عملکردی پایدار و ایمن داشته باشد. به همین دلیل، انتخاب بهترین دستگاه جوشکاری زیر آب تنها بر اساس توان یا قیمت دستگاه انجام نمی‌شود و عواملی مانند نوع جریان، کیفیت عایق‌بندی، سازگاری با تجهیزات غواصی و امکان کنترل ایمن جریان اهمیت زیادی دارند.
در این میان، باشگاه و مدرسه غواصی کهکشان عرش آراد با سابقه فعالیت در حوزه آموزش غواصی و تربیت نیروی متخصص علوم دریایی و غواصی صنعتی، یکی از مجموعه‌هایی است که آموزش جوشکاری زیر آب را نیز ارائه می‌کند. این مجموعه فعالیت خود را به‌عنوان باشگاه غواصی از سال ۱۳۹۳ آغاز کرده و در ادامه در زمینه آموزش غواصی صنعتی و خدمات مرتبط با دریا توسعه یافته است. آموزش جوشکاری زیر آب، آشنایی با تجهیزات و رعایت اصول ایمنی از جمله زمینه‌های آموزشی این مجموعه محسوب می‌شود.
دستگاه جوشکاری زیر آب
دستگاه جوشکاری زیر آب، منبع تأمین و کنترل جریان الکتریکی برای ایجاد قوس و انجام عملیات جوشکاری در محیط زیر آب است. این دستگاه به‌تنهایی تمام تجهیزات مورد نیاز غواص را تشکیل نمی‌دهد؛ بلکه در کنار کابل‌ها، انبر الکترود، الکترود مخصوص، تجهیزات غواصی، سیستم ارتباطی و تجهیزات ایمنی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
جوشکاری زیر آب معمولاً به دو روش اصلی انجام می‌شود:
جوشکاری مرطوب (Wet Welding): جوشکار مستقیماً در آب عملیات جوشکاری را انجام می‌دهد.
جوشکاری خشک (Dry Welding): محل جوش درون محفظه‌ای خشک و کنترل‌شده قرار می‌گیرد و سپس عملیات جوشکاری انجام می‌شود.
انتخاب تجهیزات به روش جوشکاری، عمق، جنس سازه، شرایط آب، نوع پروژه و سطح مهارت تیم غواصی بستگی دارد.
یکی از نخستین مواردی که هنگام انتخاب دستگاه جوشکاری زیر آب باید بررسی شود، نوع جریان خروجی دستگاه است. در جوشکاری مرطوب، استفاده از منبع جریان مستقیم (DC) اهمیت ویژه‌ای دارد و منابع آموزشی تخصصی نیز تجهیزات و تنظیمات جریان را از بخش‌های اصلی آموزش جوشکاری زیر آب می‌دانند.
دستگاه مناسب باید بتواند جریان مورد نیاز پروژه را به شکل پایدار تأمین کند. نوسان شدید جریان می‌تواند باعث ناپایداری قوس و کاهش کیفیت جوش شود.
شرایط جوشکاری زیر آب همیشه یکسان نیست. ضخامت قطعه، نوع فلز، نوع الکترود، عمق و شرایط محیطی می‌توانند روی پارامترهای جوشکاری تأثیر بگذارند.
بنابراین بهترین دستگاه جوشکاری زیر آب باید امکان تنظیم مناسب پارامترهای جوشکاری را در اختیار اپراتور قرار دهد. وجود کنترل دقیق باعث می‌شود غواص یا اپراتور سطحی بتواند متناسب با دستورالعمل پروژه، جریان مناسب را انتخاب کند.
دستگاه جوشکاری زیر آب
ایمنی در جوشکاری زیر آب اهمیت بسیار زیادی دارد؛ زیرا جوشکار هم‌زمان با دو محیط پرخطر یعنی آب و جریان برق سروکار دارد.
یک سیستم مناسب باید امکان قطع سریع جریان را در شرایط اضطراری فراهم کند. در استانداردهای آموزشی جوشکاری زیر آب نیز موضوعاتی مانند پنل تغذیه از سطح، تجهیزات غواصی، سیستم‌های ارتباطی و تجهیزات ایمنی جزو مباحث اصلی محسوب می‌شوند.
برخی از مهم‌ترین موارد ایمنی عبارت‌اند از:
حتی اگر بهترین منبع جوشکاری را داشته باشید، کابل نامناسب می‌تواند کل عملیات را با مشکل مواجه کند. کابل‌های مورد استفاده در جوشکاری زیر آب باید برای شرایط محیطی سخت انتخاب شوند و در برابر رطوبت، فشار، خم‌شدگی و خوردگی مقاومت مناسبی داشته باشند.
اتصال‌های معیوب یا کابل آسیب‌دیده می‌توانند خطرات جدی ایجاد کنند. بنابراین پیش از هر عملیات باید وضعیت کابل‌ها، محل اتصال، عایق و هولدر بررسی شود.
آب شور، به‌خصوص در محیط‌های دریایی، می‌تواند باعث خوردگی تجهیزات فلزی شود. به همین دلیل، تجهیزات جوشکاری زیر آب باید برای استفاده در محیط‌های مرطوب و خورنده طراحی یا انتخاب شوند.
در یک مجموعه تجهیزات استاندارد، مقاومت در برابر نمک، رطوبت و شرایط محیطی یکی از معیارهای مهم انتخاب است.
این موضوع فقط درباره خود دستگاه نیست؛ بلکه کابل، اتصالات، هولدر، الکترود و سایر تجهیزات نیز باید متناسب با محیط کاری انتخاب شوند.
الکترود مورد استفاده در جوشکاری زیر آب با الکترودهای معمولی تفاوت‌هایی دارد و باید برای عملکرد در محیط آبی مناسب باشد. پوشش الکترود نقش مهمی در ایجاد شرایط مناسب برای قوس و حفاظت از ناحیه جوش دارد.
به همین دلیل، هنگام خرید دستگاه باید مطمئن شوید که دستگاه و تجهیزات جانبی آن با الکترودهای مورد استفاده در پروژه سازگاری دارند.
در بسیاری از عملیات جوشکاری زیر آب، غواص در اعماق مختلف مشغول کار است و کنترل مستقیم دستگاه برای او امکان‌پذیر نیست. به همین دلیل، پنل یا سیستم کنترل سطحی می‌تواند نقش مهمی در مدیریت جریان و هماهنگی عملیات داشته باشد.
در این حالت، اپراتور سطحی در هماهنگی با غواص می‌تواند پارامترهای مورد نیاز را کنترل کند. این شیوه علاوه بر افزایش کنترل، می‌تواند به کاهش ریسک‌های عملیاتی نیز کمک کند.
یک دستگاه جوشکاری مناسب برای پروژه‌های دریایی باید در شرایط سخت محیطی عملکرد قابل اعتمادی داشته باشد. فشار آب، دمای پایین، رطوبت، شوری آب و محدودیت دید از جمله عواملی هستند که کار زیر آب را دشوار می‌کنند.
بنابراین هنگام انتخاب دستگاه باید تنها به مشخصات روی کاتالوگ توجه نکرد؛ بلکه شرایط واقعی پروژه نیز باید در نظر گرفته شود.
دستگاه و تجهیزات جوشکاری زیر آب به مراقبت منظم نیاز دارند. شست‌وشو و خشک‌کردن مناسب تجهیزات پس از کار، بررسی کابل‌ها و اتصالات و نگهداری صحیح الکترودها از اقداماتی هستند که می‌توانند به افزایش عمر تجهیزات کمک کنند.
دستگاهی که قطعات آن به‌سادگی قابل بررسی، سرویس و تعمیر باشند، برای استفاده حرفه‌ای گزینه مناسب‌تری است.
اگر قصد خرید یا انتخاب دستگاه برای یک پروژه تخصصی را دارید، بهتر است قبل از تصمیم‌گیری این موارد را بررسی کنید:
یکی از اشتباهات رایج این است که تصور کنیم می‌توان هر دستگاه جوشکاری معمولی را در محیط زیر آب استفاده کرد. تجهیزات جوشکاری زیر آب باید متناسب با شرایط این کار انتخاب شوند و استفاده از تجهیزات نامناسب می‌تواند خطرات جدی برای غواص ایجاد کند.
جوشکاری زیر آب تنها به دستگاه جوش محدود نیست؛ بلکه مجموعه‌ای از تجهیزات شامل منبع تغذیه، کابل، الکترود، هولدر، لباس و کلاه غواصی، سیستم تنفس، ارتباطات و تجهیزات ایمنی را شامل می‌شود.
به همین دلیل، انتخاب تجهیزات باید بر اساس استانداردها و دستورالعمل‌های فنی پروژه و زیر نظر افراد آموزش‌دیده انجام شود.
حتی پیشرفته‌ترین دستگاه جوشکاری نیز بدون اپراتور آموزش‌دیده نمی‌تواند نتیجه مطلوبی ایجاد کند. جوشکار زیر آب باید علاوه بر مهارت جوشکاری، با غواصی صنعتی، شرایط فشار، ارتباطات زیر آب، تجهیزات تنفسی و اصول ایمنی آشنا باشد.
در دوره‌های آموزش جوشکاری زیر آب کهکشان عرش آراد، مباحث مربوط به جوشکاری خشک و مرطوب، ابزارها، تجهیزات و نکات ایمنی مورد توجه قرار می‌گیرد و آموزش‌های عملی نیز در برنامه دوره قرار دارد.
این مسئله نشان می‌دهد که خرید تجهیزات تنها بخشی از مسیر ورود به این حرفه است و آموزش تخصصی نقش بسیار مهمی در استفاده ایمن و صحیح از آن‌ها دارد.
بهترین دستگاه جوشکاری زیر آب لزوماً گران‌ترین دستگاه موجود در بازار نیست؛ بلکه دستگاهی است که با شرایط پروژه، روش جوشکاری، الکترود مورد استفاده و سایر تجهیزات غواصی سازگاری داشته باشد و از نظر کنترل جریان، ایمنی، کیفیت کابل و اتصالات و قابلیت اطمینان عملکرد مناسبی ارائه دهد.
در جوشکاری زیر آب، انتخاب تجهیزات باید با نگاه یکپارچه انجام شود. منبع تغذیه، کابل‌ها، هولدر، الکترود، تجهیزات غواصی و سیستم‌های ایمنی همگی بخشی از یک مجموعه هستند و نقص در هر یک از آن‌ها می‌تواند کیفیت یا ایمنی عملیات را تحت تأثیر قرار دهد.
از طرف دیگر، مهارت فردی اهمیت بسیار زیادی دارد. آموزش اصولی جوشکاری زیر آب، شناخت تجهیزات و رعایت دستورالعمل‌های ایمنی باید در کنار انتخاب تجهیزات استاندارد قرار بگیرد. باشگاه و مدرسه غواصی کهکشان عرش آراد نیز با فعالیت در حوزه غواصی صنعتی و ارائه دوره‌های تخصصی مانند آموزش جوشکاری زیر آب، در زمینه آموزش این مهارت‌ها فعالیت می‌کند.
دستگاه جوشکاری زیر آب
دستگاهی که بتواند جریان مناسب و پایدار را تأمین کند، امکان کنترل دقیق پارامترها داشته باشد و همراه با کابل‌ها، هولدر و الکترودهای مناسب برای شرایط زیر آب استفاده شود. انتخاب نهایی باید بر اساس نوع پروژه و روش جوشکاری انجام شود.
بله. تجهیزات مورد استفاده باید متناسب با شرایط جوشکاری زیر آب و الزامات ایمنی این محیط انتخاب شوند. استفاده از دستگاه یا تجهیزات نامناسب می‌تواند خطرات جدی ایجاد کند.
هیچ‌کدام را نمی‌توان برای تمام پروژه‌ها بهترین گزینه دانست. جوشکاری مرطوب برای برخی تعمیرات و عملیات سریع کاربرد دارد، در حالی که جوشکاری خشک محیط کنترل‌شده‌تری ایجاد می‌کند و می‌تواند برای پروژه‌هایی که کیفیت جوش اهمیت بالایی دارد مناسب‌تر باشد.
کابل و اتصالات مناسب، هولدر عایق، الکترود مخصوص، تجهیزات غواصی، سیستم تنفس، کلاه غواصی، سیستم ارتباطی و تجهیزات ایمنی از مهم‌ترین تجهیزات مورد نیاز هستند.
بله. جوشکاری زیر آب یک مهارت تخصصی است و فرد باید علاوه بر جوشکاری، با غواصی صنعتی و اصول ایمنی کار در زیر آب آشنا باشد. آموزش تخصصی می‌تواند شناخت تجهیزات و نحوه استفاده ایمن از آن‌ها را به شکل اصولی آموزش دهد.
niu 
